Przełęcz Szarcula to jeden z wygodniejszych punktów wypadowych w tej części Beskidu Śląskiego. Leży na wysokości około 759 m n.p.m., pomiędzy Przełęczą Kubalonka a Stecówką, a przez jej okolice prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki. Można stąd ruszyć na krótki spacer ze Stecówką i widokiem na Jezioro Czerniańskie albo zaplanować znacznie dłuższą wycieczkę w stronę Baraniej Góry.
To miejsce ma jeszcze jedną zaletę: do samej przełęczy można dojechać samochodem. Dzięki temu Przełęcz Szarcula sprawdza się zarówno jako początek rodzinnego spaceru, jak i punkt startowy dla osób, które chcą przejść fragment Głównego Szlaku Beskidzkiego.
Najbardziej znana jest trasa asfaltową drogą ze Szarculi na Stecówkę. Nie jest to wymagająca górska ścieżka, dlatego z tego wariantu korzystają również rodziny z małymi dziećmi. Z kolei piechurzy nastawieni na dłuższą wędrówkę mogą ruszyć czerwonym szlakiem w stronę Stecówki, schroniska PTTK Przysłop pod Baranią Górą i dalej na Baranią Górę. Przebieg GSB przez Szarculę, Stecówkę i Przysłop potwierdzają również materiały PTT.
Przełęcz Szarcula – gdzie leży i co warto wiedzieć przed wyjazdem?
Przełęcz Szarcula znajduje się w Paśmie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, na wysokości około 759 m n.p.m. i stanowi ważny węzeł szlaków między Kubalonką, Stecówką, Wisłą i rejonem Baraniej Góry.
Przełęcz znajduje się bardzo blisko Wisły, ale szlaki prowadzą stąd również w stronę Istebnej. W terenie spotkamy między innymi czerwone oznaczenia Głównego Szlaku Beskidzkiego, żółty szlak oraz dodatkowe trasy spacerowe i dydaktyczne.
Sama przełęcz nie wygląda jak typowa górska przełęcz z szeroką panoramą. Znajduje się tutaj droga, niewielka przestrzeń postojowa i węzeł szlaków, a otoczenie w dużej mierze zajmuje las.
Jej znaczenie turystyczne wynika przede wszystkim z położenia. W krótkim czasie możemy stąd dotrzeć między innymi do:
- Stecówki i drewnianego kościoła Matki Bożej Fatimskiej,
- punktu widokowego na Jezioro Czerniańskie,
- Przełęczy Kubalonka,
- Doliny Czarnej Wisełki,
- schroniska PTTK Przysłop pod Baranią Górą,
- Baraniej Góry.
Przez Szarculę przebiega Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego, jedna z najważniejszych długodystansowych tras pieszych w polskich Beskidach.
Przełęcz Szarcula – parking i dojazd
Na Przełęczy Szarcula znajduje się niewielkie miejsce postoju, a samochodem można dojechać tutaj od strony Przełęczy Kubalonka. W sezonie i podczas słonecznych weekendów liczba miejsc może być niewystarczająca, dlatego bezpieczniej jest przyjechać wcześniej lub skorzystać z parkingu na Kubalonce.
Oficjalne materiały Nadleśnictwa Wisła wymieniają Szarculę wśród miejsc postoju pojazdów.
Dojazd od strony Wisły prowadzi przez Przełęcz Kubalonka, a następnie drogą w kierunku Szarculi. Od strony Istebnej można dotrzeć w rejon przełęczy przez sieć dróg prowadzących przez ten rejon Beskidu Śląskiego.
Trzeba jednak pamiętać, że ostatni odcinek do Szarculi jest stosunkowo wąski. W okresie dużego ruchu, a zimą również podczas organizowanych w okolicy kuligów, mijanie się samochodów może wymagać cierpliwości. Relacje z trasy zwracają na to uwagę szczególnie zimą.
Gdzie zostawić samochód?
Jeżeli na samej Szarculi nie ma już miejsca, najpraktyczniejszą alternatywą jest Przełęcz Kubalonka. Z Kubalonki do Szarculi jest około 1 km drogą i czerwonym szlakiem, więc dodatkowy odcinek nie jest szczególnie uciążliwy.
Na Kubalonce łatwiej również rozpocząć dłuższą wycieczkę, ponieważ możemy od razu wejść na czerwony GSB i potraktować Szarculę jako pierwszy punkt na trasie.
W przypadku postoju zawsze warto zwracać uwagę na aktualne oznakowanie. Nie każdy fragment pobocza przy górskiej drodze jest miejscem, w którym wolno zostawić samochód.
Szczególnie ważna jest droga leśna prowadząca ze Szarculi w kierunku Stecówki. Nie należy traktować jej jako skrótu samochodowego. Samochodem jedziemy tylko tam, gdzie pozwalają na to oznaczenia i obowiązujące zasady. Asfaltowy odcinek jest wykorzystywany przez lokalny ruch oraz służby, więc zaparkowanie czy wjazd w miejscu objętym zakazem może utrudnić przejazd innym.
Przełęcz Szarcula – trasa. Dokąd można stąd pójść?
Najłatwiejsza trasa z Przełęczy Szarcula prowadzi do Stecówki, natomiast czerwony Główny Szlak Beskidzki pozwala kontynuować wędrówkę przez Karolówkę do schroniska PTTK Przysłop pod Baranią Górą i dalej na Baranią Górę. Można również zaplanować pętlę przez Dolinę Czarnej Wisełki.
To właśnie różnorodność tras sprawia, że Szarcula jest tak dobrym punktem startowym. Nie trzeba od razu planować dużej górskiej wyprawy. Można przyjechać na dwie godziny i przejść się na Stecówkę albo spędzić na szlaku niemal cały dzień.
| Trasa | Orientacyjny charakter | Dla kogo |
|---|---|---|
| Szarcula – Stecówka | około 3 km w jedną stronę, asfaltowa droga | rodziny, spacer, wózek |
| Szarcula – Stecówka – Czarna Wisełka – Szarcula | pętla około 10–13 km zależnie od wariantu | osoby szukające dłuższego spaceru |
| Szarcula – Stecówka – Przysłop – Barania Góra | długa trasa GSB | doświadczeni piechurzy |
| Kubalonka – Szarcula – Stecówka | około 4 km do Stecówki | łagodna wycieczka przez GSB |
Długość poszczególnych wariantów zależy od tego, czy wykorzystujemy czerwony szlak, drogę asfaltową oraz którą drogą wracamy. Dla przykładu przejście z Kubalonki przez Szarculę do Stecówki ma około 4 km i zajmuje około 1 godz. 15 min według oznaczeń na mapie turystycznej.
Przełęcz Szarcula – Stecówka. Łatwy spacer dla rodzin
Najłatwiejszy spacer prowadzi z Przełęczy Szarcula na Stecówkę asfaltową drogą leśną. To około 3 km w jedną stronę i łagodna trasa, którą można pokonać również z wózkiem dziecięcym przy odpowiednich warunkach.
To jeden z tych beskidzkich spacerów, które warto mieć zapisane na później, kiedy niekoniecznie chce się robić 15-kilometrową trasę.
Droga jest utwardzona i nie ma tutaj długich, stromych podejść. Co jakiś czas teren lekko faluje, ale nie jest to szlak wymagający dobrej kondycji. Trasa jest polecana również osobom z niepełnosprawnościami, a oficjalny portal województwa określa wariant z Kubalonki na Stecówkę jako bardzo łatwy.
Trzeba jednak pamiętać, że droga nie jest wyłączona wyłącznie dla pieszych. W sezonie mogą pojawiać się na niej samochody, dlatego przy spacerze z małym dzieckiem warto zachować szczególną uwagę.
Co zobaczymy po drodze?
Po drodze można zobaczyć między innymi charakterystyczne wychodnie skalne określane jako Skałki na Szarculi, a także punkt widokowy z panoramą Jeziora Czerniańskiego. Nadleśnictwo Wisła wymienia platformę widokową Szarcula–Stecówka jako jedno z miejsc widokowych w tej części Beskidu Śląskiego.
Na końcu trasy znajduje się Stecówka z drewnianym kościołem pw. Matki Bożej Fatimskiej. Świątynia została odbudowana po pożarze z 2018 roku i znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego.
Dla rodzin jest to właściwie idealny finał spaceru. Można zatrzymać się przy kościółku, odpocząć i zdecydować, czy wracamy tą samą drogą, czy dokładamy kolejne kilometry.
Przełęcz Szarcula – pętla przez Stecówkę i Dolinę Czarnej Wisełki
Jeżeli kilka kilometrów asfaltową drogą to dla Ciebie za mało, warto zrobić dłuższą pętlę przez Stecówkę i Dolinę Czarnej Wisełki. W zależności od wybranego wariantu trzeba liczyć około 10–13 km i mniej więcej 3–4 godziny marszu.
To już zdecydowanie bardziej górska wycieczka, choć nadal bez trudności technicznych.
Jednym z pomysłów jest zejście w stronę Doliny Czarnej Wisełki, a następnie powrót w kierunku Szarculi lub Kubalonki. Wariant przez Czarną Wisełkę, Stecówkę i Szarculę ma według jednego z wyliczeń 12,5 km i około 477 m przewyższenia, przy czasie około 3 godz. 54 min.
Dolina Czarnej Wisełki jest bardzo przyjemnym fragmentem tej wycieczki. Szlak biegnie w pobliżu potoku, a leśne otoczenie sprawia, że nawet podczas cieplejszego dnia można złapać tutaj trochę cienia.
To też dobry wariant na dzień, kiedy zależy Ci na ruchu, ale niekoniecznie chcesz zdobywać kolejny wysoki szczyt.
Przełęcz Szarcula – Barania Góra Głównym Szlakiem Beskidzkim
Z Przełęczy Szarcula można ruszyć czerwonym Głównym Szlakiem Beskidzkim przez Stecówkę, Karolówkę i schronisko PTTK Przysłop pod Baranią Górą w kierunku Baraniej Góry. To już długa, całodzienna wycieczka, a nie krótki spacer.
Barania Góra ma 1220 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem polskiej części Beskidu Śląskiego.
Schemat trasy wygląda następująco:
Przełęcz Szarcula → Stecówka → Karolówka → Schronisko PTTK Przysłop pod Baranią Górą → Barania Góra.
Czerwony GSB prowadzi dalej przez rejon Przysłopu i Baraniej Góry.
W zależności od źródła i dokładnego wariantu całość w obie strony wychodzi około 19–22 km. W praktyce jest to więc pełny dzień chodzenia, szczególnie jeśli doliczysz przerwy w schronisku i wejście na wieżę widokową.
Na samej trasie nie spodziewałbym się trudności porównywalnych z bardziej wymagającymi partiami Beskidów. Tutaj wyzwaniem jest przede wszystkim dystans.
Jeśli nie masz ochoty na tak długi marsz, zdecydowanie rozsądniej jest potraktować Przełęcz Szarcula jako punkt startowy tylko do Stecówki albo zrobić pętlę przez Czarną Wisełkę.
Co warto zobaczyć na trasie na Baranią Górę?
Największymi atrakcjami po drodze są Stecówka, Karolówka, schronisko PTTK Przysłop pod Baranią Górą oraz sama Barania Góra z wieżą widokową.
Stecówka jest dobrym miejscem na pierwszy odpoczynek. Dalej krajobraz stopniowo staje się bardziej leśny, a trasa zaczyna przypominać typową beskidzką wędrówkę długodystansową.
Schronisko PTTK Przysłop pod Baranią Górą może być ważnym punktem odpoczynku przed dalszym podejściem.
Na szlaku warto również zwrócić uwagę na możliwości zejścia w kierunku Doliny Czarnej Wisełki. Rozbudowana sieć szlaków pozwala modyfikować trasę i nie zawsze trzeba wracać dokładnie tą samą drogą.
Przełęcz Szarcula zimą – czy warto?
Zimą Przełęcz Szarcula nadal jest dobrym punktem startowym, szczególnie na spokojny spacer w kierunku Stecówki. Przy większej ilości śniegu warto rozważyć rakiety śnieżne, a rodziny z dziećmi mogą wykorzystać łatwiejsze odcinki na spacer z sankami.
Zimą trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach.
Po pierwsze, droga do samej Szarculi jest wąska i warunki na niej mogą być znacznie trudniejsze niż latem. Po drugie, okolica jest wykorzystywana zimą przez kuligi, dlatego manewrowanie samochodem wymaga większej ostrożności.
Przy odpowiedniej ilości śniegu spokojny spacer na Stecówkę może być bardzo przyjemny. Nie trzeba mieć doświadczenia w zimowych wyjściach wysokogórskich.
Jeżeli jednak planujesz zimą dłuższą wyprawę w kierunku Baraniej Góry, sytuację należy traktować zupełnie inaczej. Śnieg może znacząco wydłużyć przejście, a widoczność w lesie i na grzbiecie może być ograniczona.
Przełęcz Szarcula na rower – czy można tędy jeździć?
Okolice Przełęczy Szarcula są atrakcyjne również dla rowerzystów, szczególnie użytkowników MTB i graveli. Asfaltowe i szutrowe drogi pozwalają zaplanować tutaj dłuższą pętlę przez Stecówkę, Czarną Wisełkę, Kubalonkę i Wisłę.
To bardzo wdzięczny teren na rower, ponieważ nie wszędzie trzeba poruszać się wąską górską ścieżką. Znaczna część lokalnych tras wykorzystuje szerokie drogi i asfaltowe łączniki.
Warto jednak dokładnie sprawdzić przebieg konkretnej trasy przed wyjazdem. To, że drogą da się technicznie przejechać rowerem, nie oznacza automatycznie, że każdy odcinek jest przeznaczony dla ruchu rowerowego.
Dobrze sprawdzają się tutaj zarówno rowery MTB, jak i gravele, szczególnie gdy planujemy pętlę wykorzystującą drogi szutrowe. W regionalnych opisach tras rejon Szarculi i Stecówki pojawia się również jako fragment dłuższych tras rowerowych.
Przełęcz Szarcula – widok na Jezioro Czerniańskie
Jednym z najlepszych powodów, aby nie kończyć wizyty na samym parkingu, jest punkt widokowy na Jezioro Czerniańskie znajdujący się przy trasie w kierunku Stecówki.
Nie trzeba zdobywać żadnego wysokiego szczytu, aby dostać tutaj porządną panoramę.
Widok na wodę, zalesione zbocza i zabudowania doliny jest szczególnie przyjemny przy dobrej pogodzie. Nadleśnictwo Wisła oficjalnie wskazuje platformę widokową na trasie Szarcula–Stecówka jako punkt widokowy.
W mojej ocenie warto zaplanować ten fragment właśnie jako spacer widokowy, a nie tylko dojście do Stecówki. Jeżeli zabierasz rodzinę albo osoby, które nie chodzą regularnie po górach, taki wariant daje bardzo dobry stosunek wysiłku do tego, co zobaczymy po drodze.
Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy Przełęczy Szarcula?
Przełęcz Szarcula można z łatwością połączyć podczas jednego wyjazdu z Jeziorem Czerniańskim, Zameczkiem Prezydenta RP, Kubalonką i atrakcjami Wisły-Czarnego.
Zameczek Prezydenta RP w Wiśle
Niedaleko znajduje się Rezydencja Prezydenta RP Zamek w Wiśle, na którą składają się między innymi Zameczek Górny i kaplica św. Jadwigi.
Obiekt jest udostępniany turystom podczas zorganizowanych zwiedzań z przewodnikiem. Aktualne zasady przewidują między innymi bezpłatne zwiedzanie w grupach do 20 osób, z koniecznością wcześniejszej rezerwacji. Rezydencja podaje obecnie godziny zwiedzania od środy do soboty, a osoby indywidualne mogą skorzystać z wyjątkowego terminu w ostatnią sobotę miesiąca.
Jeżeli chcesz połączyć wycieczkę górską ze zwiedzaniem Zameczku, trzeba zaplanować to wcześniej. Nie jest to atrakcja, do której można po prostu wejść przy okazji.
Jezioro Czerniańskie i zapora
Jezioro Czerniańskie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie Szarculi i jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Wisły-Czarnego.
Dobrym pomysłem jest zejście w jego kierunku po zakończeniu wycieczki. Można wtedy połączyć widokową część spaceru po Szarculi z krótkim zwiedzaniem rejonu zapory.
Nadleśnictwo Wisła wymienia również teren wzdłuż Jeziora Czerniańskiego jako miejsce wypoczynku.
Izba Edukacji Ekologicznej w Wiśle-Czarnym
Jeżeli podróżujesz z dziećmi albo interesuje Cię przyroda Beskidu Śląskiego, warto uwzględnić również Izbę Edukacji Ekologicznej w Wiśle-Czarnym. Można potraktować ją jako uzupełnienie wycieczki, szczególnie gdy pogoda nie zachęca do bardzo długiego chodzenia.
Przełęcz Szarcula – moja rada na pierwszy wyjazd
Jeśli jedziesz na Przełęcz Szarcula pierwszy raz, nie zaczynałbym od długiej trasy na Baranią Górę. Najpierw przeszedłbym spokojnie na Stecówkę, zobaczył punkt widokowy na Jezioro Czerniańskie i dopiero wtedy zdecydował, czy mam ochotę na dalszą wędrówkę. Lubię takie miejsca właśnie za to, że nie zmuszają do jednego scenariusza.
Jeżeli jadę ze znajomymi, którzy nie chodzą regularnie po górach, droga na Stecówkę jest znacznie lepszym pomysłem niż rzucanie ich od razu na dwudziestokilometrową trasę. Spacer jest przyjemny, po drodze można zatrzymać się przy punkcie widokowym, a na końcu mamy drewniany kościółek.
Jeśli mam więcej czasu, zaczynam na Kubalonce. Ten dodatkowy kilometr do Szarculi nie robi wielkiej różnicy, a od razu czuję, że wycieczka ma bardziej pieszy charakter. Z Kubalonki do Szarculi prowadzi czerwony szlak, a dalej można zdecydować, czy idziemy czerwonym GSB, czy wybieramy asfaltową drogę na Stecówkę.
W przypadku rodziny z wózkiem wybrałbym zdecydowanie asfalt. Przy suchej pogodzie jest to jeden z wygodniejszych wariantów w tej części Beskidu Śląskiego. Trzeba tylko pamiętać o samochodach korzystających z drogi.
Kiedy najlepiej przyjechać?
Moim zdaniem najlepszy jest poranek w dzień powszedni. Wtedy łatwiej znaleźć miejsce na parkingu i spokojniej przejść trasę. W weekend przy ładnej pogodzie sytuacja zmienia się dość szybko. Szarcula jest popularnym punktem startowym, a dodatkowo w okolicy pojawiają się rowerzyści, spacerowicze i osoby przechodzące Główny Szlak Beskidzki.
Jeżeli przyjedziesz później i parking będzie pełny, nie kombinowałbym z zostawianiem samochodu w przypadkowych miejscach. Lepiej wrócić na Kubalonkę i stamtąd rozpocząć wycieczkę.
Czy warto wybrać się na Przełęcz Szarcula?
Tak. Przełęcz Szarcula jest jednym z najbardziej uniwersalnych punktów startowych w tej części Beskidu Śląskiego. Można stąd zrobić krótki rodzinny spacer na Stecówkę, kilkunastokilometrową pętlę przez Dolinę Czarnej Wisełki albo długą wycieczkę Głównym Szlakiem Beskidzkim na Baranią Górę.
Jej największym atutem nie jest sama przełęcz, ale możliwość dopasowania wycieczki do własnych możliwości.
Na krótki spacer wystarczy dobre obuwie i odrobina czasu. Na Baranią Górę potrzebujesz już kondycji, zapasu jedzenia i wody oraz kilku godzin na szlaku.
Warto też pamiętać, że Przełęcz Szarcula najlepiej traktować jako bramę do dalszej części Beskidu Śląskiego. Stecówka, Jezioro Czerniańskie, Dolina Czarnej Wisełki, Przysłop i Barania Góra tworzą tutaj bardzo logiczną sieć tras.
A jeśli zależy Ci przede wszystkim na spokojnym spacerze z dziećmi, nie komplikowałbym sprawy. Zaparkowałbym na Szarculi, ruszył asfaltową drogą na Stecówkę, zatrzymał się przy punkcie widokowym i potraktował całość jako niespieszne popołudnie w górach.
To właśnie w takich miejscach Beskid Śląski pokazuje swoją bardziej łagodną stronę. Nie trzeba od razu zdobywać szczytu, żeby spędzić dobry dzień na szlaku.
Fot. główna: Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Może Cię także zainteresować:
- Barania Góra – wycieczka na Beskid
- Przełęcz Przysłop – idylliczny zakątek między Gorcami a Beskidem Wyspowym
- Beskid Śląski – co zobaczyć? Szlaki, atrakcje turystyczne i trasa na Skrzyczne
- Przełęcz Przysłup – lokalizacja, szlaki turystyczne, ciekawostki
- Karolówka w Beskidzie Śląskim. Co warto wiedzieć o tym szczycie?
