Podziemna Trasa Turystyczna na Kadzielni to jedna z najbardziej nietypowych atrakcji Kielc. Wystarczy zejść pod ziemię na terenie dawnego kamieniołomu, aby zobaczyć fragment połączonego systemu trzech jaskiń: Jaskini Odkrywców, Prochowni i Szczeliny na Kadzielni.
Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji. Trasa znajduje się na terenie dawnego kamieniołomu w centrum Kielc, a pod ziemią panuje temperatura około 10°C.
Sama trasa turystyczna jest tylko częścią większego systemu jaskiń. Państwowy Instytut Geologiczny podaje dla połączonego systemu około 392 m długości, natomiast turystom udostępniono jedynie jego fragment.
Kadzielnia jest przy tym miejscem wyjątkowym nie tylko ze względu na jaskinie. Wapienne ściany dawnego kamieniołomu kryją zapis historii geologicznej sięgającej późnego dewonu, czyli około 380 mln lat. Cały obszar znajduje się w granicach Świętokrzyskiego Geoparku Światowego UNESCO.
Podziemna Trasa Turystyczna na Kadzielni w skrócie
Jeżeli planujesz wizytę, najważniejsze informacje możesz sprawdzić poniżej:
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Lokalizacja | Kadzielnia w Kielcach, wejście od ul. Krakowskiej |
| Zwiedzane jaskinie | Jaskinia Odkrywców, Prochownia, Szczelina na Kadzielni |
| Cały system jaskiniowy | około 392 m |
| Trasa turystyczna | udostępniony fragment systemu |
| Czas zwiedzania | około 30 minut |
| Forma zwiedzania | z przewodnikiem, w grupie |
| Liczba osób w grupie | maksymalnie 15 |
| Bilet normalny | 30 zł |
| Bilet ulgowy | 25 zł |
| Dzieci do 3 lat | wstęp bezpłatny |
| Temperatura | około 10°C |
| Rezerwacja | obowiązkowa, minimum 1 dzień wcześniej |
| Sezon | 1 kwietnia – 31 października |
| Poniedziałek | nieczynne |
Dane dotyczące cen i organizacji zwiedzania pochodzą z aktualnej strony Podziemnej Trasy Turystycznej. Godziny oraz cennik mogą zmieniać się w kolejnych sezonach, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić je ponownie.
Co warto wiedzieć o Jaskiniach na Kadzielni przed wizytą?
Jaskinie na Kadzielni znajdują się w obrębie dawnego kamieniołomu wapienia w centrum Kielc i są częścią wyjątkowego pod względem geologicznym obszaru. Nie wszystkie znajdujące się tutaj jaskinie są udostępnione turystom. Do zwiedzania przygotowano połączony system Jaskini Odkrywców, Prochowni i Szczeliny na Kadzielni.
Kadzielnia była przez lata miejscem eksploatacji wapienia. Podczas wydobycia odsłaniano kolejne pustki, szczeliny i naturalne formy krasowe. Dzisiaj dawne wyrobisko jest częścią Rezerwatu Przyrody Kadzielnia i jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w Kielcach.
Nad całym obszarem dominuje Skałka Geologów. Wysokie wapienne ściany dawnego kamieniołomu dobrze pokazują budowę geologiczną tego miejsca. Wokół znajdują się również punkty widokowe, Amfiteatr na Kadzielni oraz charakterystyczne jeziorko w dnie wyrobiska.
Warto też pamiętać, że określenie „jaskinia na Kadzielni” jest dość ogólne. Na terenie Kadzielni znajduje się bowiem więcej obiektów podziemnych. Jednym z nich jest Jaskinia Wschodnia na Kadzielni, która nie jest częścią trasy turystycznej. Według bazy Państwowego Instytutu Geologicznego ma około 80 m długości, a jej główny otwór znajduje się około 20 m nad alejką biegnącą dnem dawnego wyrobiska.
Dlatego jeśli szukasz informacji o jaskiniach na Kadzielni, warto rozróżnić obiekty udostępnione turystom od tych, które pozostają poza zwykłym ruchem turystycznym.
Jak wygląda zwiedzanie Podziemnej Trasy Turystycznej?
Zwiedzanie Podziemnej Trasy Turystycznej odbywa się w grupie z przewodnikiem i trwa około 30 minut. W jednej grupie może znajdować się maksymalnie 15 osób.
Nie można wejść do jaskiń samodzielnie o dowolnej porze. Konieczna jest wcześniejsza rezerwacja telefoniczna lub mailowa. Oficjalna strona obiektu wymaga dokonania rezerwacji z minimum jednodniowym wyprzedzeniem.
Przejście nie wymaga doświadczenia speleologicznego, ale nie przypomina spaceru po muzealnej ekspozycji. Poruszamy się w naturalnym środowisku jaskiniowym, gdzie występują nierówności, schody, przewężenia i niższe fragmenty.
Przed wejściem uczestnicy otrzymują kaski ochronne. Podczas przejścia przewodnik opowiada o historii jaskiń, ich odkrywaniu, budowie geologicznej oraz procesach krasowych.
Trzy jaskinie połączone w jeden system
Podziemna Trasa Turystyczna wykorzystuje fragment połączonego systemu Jaskini Odkrywców, Prochowni i Szczeliny na Kadzielni. Państwowy Instytut Geologiczny określa długość całego systemu na około 392 m. Nie oznacza to jednak, że turysta przechodzi cały ten dystans. Do zwiedzania udostępniono tylko zabezpieczoną i przygotowaną część.
- Jaskinia Odkrywców została po raz pierwszy spenetrowana w lipcu 1960 roku. Jej otwór ma sztuczne pochodzenie i został odsłonięty podczas eksploatacji wapienia. Wewnątrz znajduje się szczelinowy korytarz, który łączy się z dalszymi partiami systemu.
- Prochownia ma ciekawą historię związaną z działalnością kamieniołomu. Jej otwór został odsłonięty podczas eksploatacji, a do zakończenia wydobycia w 1963 roku obiekt wykorzystywano jako magazyn materiałów wybuchowych. Stąd właśnie pochodzi nazwa jaskini.
- Szczelina na Kadzielni jest kolejną częścią systemu. Jej otwory zostały odsłonięte podczas wydobywania wapienia, a dalsze partie były eksplorowane przez grotołazów już pod koniec lat 50. XX wieku. Główne ciągi systemu rozwinęły się wzdłuż wyraźnego uskoku przebiegającego przez wschodnią ścianę dawnego kamieniołomu.
Połączenie tych trzech obiektów pozwoliło przygotować podziemną trasę, dzięki której osoby bez doświadczenia jaskiniowego mogą zobaczyć fragment systemu wcześniej dostępnego przede wszystkim dla speleologów.
Co można zobaczyć pod ziemią?
Największą wartością trasy są nie tylko podziemne korytarze, ale również ślady procesów krasowych, budowa wapiennych ścian oraz skamieniałości związane z morskim środowiskiem, w którym powstawały tutejsze skały.
Korytarze systemu rozwinęły się w wapieniach górnego dewonu. Państwowy Instytut Geologiczny wskazuje przede wszystkim na wapienie górnego dewonu, w dużej części franu. Rozwój podziemnych korytarzy jest związany między innymi z przebiegiem szczelin i uskoku przecinającego wschodnią ścianę kamieniołomu.
Podczas zwiedzania warto więc patrzeć nie tylko przed siebie, ale również na ściany i strop. To właśnie ich kształt pokazuje, jak woda mogła wykorzystywać naturalne spękania skały i stopniowo rozwijać podziemne pustki.
W systemie występują również nacieki oraz różnego rodzaju osady jaskiniowe. Część bardziej interesujących form znajduje się poza podstawową trasą turystyczną i nie wszystkie partie są dostępne dla zwiedzających.
Śladami dawnego morza. Geologia i skamieniałości Kadzielni
Skały Kadzielni powstały w morzu dewońskim około 380 mln lat temu, a znajdujące się w wapieniach skamieniałości są świadectwem dawnego życia rafowego.
To jeden z najciekawszych elementów wizyty. Kiedy dzisiaj patrzymy na wapienne ściany Kadzielni, trudno wyobrazić sobie, że w miejscu dzisiejszych Kielc znajdowało się kiedyś ciepłe morze.
W dewonie żyły tutaj organizmy budujące i zamieszkujące rafowe środowisko. W skałach zachowały się między innymi skamieniałości:
- koralowców, w tym tetracoralla i tabulata,
- stromatoporów, czyli wymarłych organizmów rafotwórczych,
- ramienionogów,
- łodzikowców.
Właśnie dlatego Kadzielnia ma tak duże znaczenie edukacyjne. Na niewielkim obszarze można zobaczyć zapis wydarzeń, które rozgrywały się setki milionów lat temu.
Trzeba przy tym zachować ważne rozróżnienie. Nie należy pisać, że same jaskinie powstały w dewonie. W dewonie powstały wapienie, w których znajdują się dzisiejsze jaskinie. System podziemny rozwinął się znacznie później w wyniku procesów krasowych zachodzących w już istniejących skałach. Budowę i rozwój systemu jaskiniowego szczegółowo opisuje Państwowy Instytut Geologiczny.
Kadzielnia jest częścią Świętokrzyskiego Geoparku Światowego UNESCO, który został wpisany do programu UNESCO Global Geoparks w 2021 roku. Geopark obejmuje obszar o wyjątkowej różnorodności geologicznej, gdzie na powierzchni występują skały reprezentujące kolejne okresy historii geologicznej.
Jaskinia na Kadzielni. Bilety i zasady rezerwacji
Aktualna cena biletu do Podziemnej Trasy Turystycznej wynosi 30 zł za bilet normalny i 25 zł za bilet ulgowy. Dzieci do 3. roku życia mogą wejść bezpłatnie. Rezerwacja jest obowiązkowa i należy jej dokonać z minimum jednodniowym wyprzedzeniem. Cennik może jednak zostać zmieniony przed kolejnym sezonem, dlatego najlepiej sprawdzić go ponownie bezpośrednio przed wizytą.
Rezerwacji można dokonać telefonicznie pod numerem 695 213 381 lub mailowo pod adresem [email protected]. Rezerwacje przyjmowane są od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00. Rezerwacja mailowa staje się skuteczna po otrzymaniu potwierdzenia od pracownika.
W praktyce warto zarezerwować termin wcześniej, szczególnie jeśli przyjeżdżasz w weekend, wakacje albo podróżujesz większą grupą.
Jaskinie na Kadzielni. Godziny otwarcia i sezon zwiedzania
Podziemna Trasa Turystyczna jest czynna sezonowo od 1 kwietnia do 31 października. W poniedziałki jest zamknięta, od wtorku do piątku działa w godzinach 10:00–17:00, a w soboty i niedziele od 11:00 do 18:00. Ostatnie wejście odbywa się 30 minut przed zamknięciem.
Przed planowaną wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia jaskiń na Kadzielni oraz dostępne terminy zwiedzania. Sama trasa jest czynna tylko w określonych godzinach, a wejście wymaga wcześniejszej rezerwacji, dlatego nie warto zostawiać organizacji wizyty na ostatnią chwilę.
Jaskinie są zamykane poza sezonem nie tylko ze względów organizacyjnych. System jaskiniowy jest środowiskiem wykorzystywanym przez nietoperze. W bazie Państwowego Instytutu Geologicznego potwierdzono występowanie w systemie między innymi nocka dużego, a także innych gatunków nietoperzy.
Ochrona podziemnego środowiska jest jednym z powodów, dla których ruch turystyczny powinien odbywać się wyłącznie w wyznaczonym czasie i na przygotowanej trasie.
Jak się ubrać na zwiedzanie jaskini?
Do jaskini warto wejść w cieplejszej bluzie lub polarze oraz pełnych butach z dobrą przyczepnością. Temperatura wewnątrz wynosi około 10°C, więc nawet w środku lata może być odczuwalnie chłodno.
Nie trzeba kupować specjalistycznego sprzętu speleologicznego. Na miejscu zapewniane są kaski ochronne, a trasa jest przygotowana dla osób bez doświadczenia w poruszaniu się po jaskiniach.
Najlepiej sprawdzą się:
- polar, bluza albo lekka kurtka,
- długie spodnie,
- pełne buty sportowe lub turystyczne,
- obuwie z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność.
Własna latarka czołowa nie jest konieczna. Trasa posiada oświetlenie, a przewodnik prowadzi grupę przez udostępnioną część systemu.
Warto natomiast pamiętać, że pod ziemią panuje wysoka wilgotność, a podłoże może być nierówne. Sandały, klapki czy buty z gładką podeszwą zdecydowanie nie są dobrym wyborem.
Czy Jaskinia na Kadzielni jest odpowiednia dla dzieci i osób z ograniczoną mobilnością?
Trasa nie jest przystosowana do poruszania się wózkiem dziecięcym ani wózkiem inwalidzkim. Występują na niej schody, przewężenia, progi i niższe fragmenty, dlatego przed rezerwacją trzeba uwzględnić fizyczny charakter przejścia.
Nie jest to jednak wymagająca trasa jaskiniowa w znaczeniu speleologicznym. Nie potrzeba doświadczenia ani specjalistycznego sprzętu, a zwiedzanie odbywa się pod opieką przewodnika.
W przypadku dzieci najważniejsze jest to, jak reagują na ciasne i ciemniejsze przestrzenie. Dla starszego dziecka zwiedzanie może być ciekawą lekcją geologii i przyrody, natomiast z bardzo małym dzieckiem trzeba liczyć się z większymi trudnościami organizacyjnymi.
Osoby z ograniczoną mobilnością powinny skontaktować się z organizatorem przed zakupem biletu. Sama konstrukcja trasy wyklucza możliwość przejazdu wózkiem.
Jak dojechać do Jaskini na Kadzielni?
Podziemna Trasa Turystyczna znajduje się w południowo-zachodniej części Kielc, na terenie Kadzielni, a dojście do jaskiń prowadzi od strony ulicy Krakowskiej.
Jeżeli szukasz informacji pod hasłem „Kielce jaskinia na Kadzielni”, najłatwiej jako punkt orientacyjny przyjąć właśnie Kadzielnię i ulicę Krakowską. Wejście do podziemnej trasy znajduje się w obrębie dawnego kamieniołomu.
W okolicy znajdują się parkingi, dlatego dojazd samochodem jest stosunkowo prosty. W weekendy i podczas wakacji warto jednak przyjechać z zapasem czasu.
Kadzielnia jest również dobrze połączona z centrum miasta komunikacją miejską. Dla osób przyjeżdżających pociągiem dobrym rozwiązaniem może być dojazd z rejonu Dworca PKP i dalszy spacer.
Jeśli planujesz zwiedzanie pieszo, warto połączyć wizytę w jaskiniach ze spacerem po Kadzielni i dalszymi atrakcjami geologicznymi Kielc. Samo dojście do otworów systemu od strony ulicy Krakowskiej jest według Państwowego Instytutu Geologicznego łatwe.
Co jeszcze warto zobaczyć na Kadzielni?
Na zwiedzanie Kadzielni warto przeznaczyć więcej czasu niż tylko około 30 minut potrzebnych na przejście podziemnej trasy. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się punkty widokowe, Skałka Geologów i Amfiteatr na Kadzielni, a w szerszym rejonie Kielc także Centrum Geoedukacji na Wietrzni.
Po wyjściu z jaskini warto obejść teren dawnego kamieniołomu i spojrzeć na niego z góry. Wtedy najlepiej widać, jak bardzo współczesny krajobraz Kadzielni jest związany z dawną eksploatacją wapienia.
Amfiteatr na Kadzielni
Amfiteatr jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów na terenie dawnego kamieniołomu. Został wkomponowany w skalne otoczenie wyrobiska, dzięki czemu tworzy bardzo nietypową przestrzeń.
Skałka Geologów i punkty widokowe
To najlepsze miejsca, aby przyjrzeć się wapiennym ścianom Kadzielni i zobaczyć skalne odsłonięcia z innej perspektywy. Jeżeli interesuje Cię geologia, warto poświęcić tutaj więcej czasu niż tylko na szybkie zdjęcie.
Tyrolka na Kadzielni
W sezonie dostępna jest również Tyrolka na Kadzielni, czyli atrakcja pozwalająca spojrzeć na dawne wyrobisko z perspektywy ponad jego dnem. Jej dostępność i zasady korzystania warto sprawdzić przed wizytą, ponieważ są zależne od aktualnej działalności operatora.
Turkusowe jeziorko
W dnie dawnego kamieniołomu znajduje się charakterystyczny zbiornik wodny. Jego turkusowe zabarwienie jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu Kadzielni.
Możliwość korzystania z kajaków czy innych atrakcji wodnych nie powinna być jednak traktowana jako stały element zwiedzania. Jeżeli zależy Ci na konkretnej aktywności, sprawdź jej aktualną dostępność przed przyjazdem.
Centrum Geoedukacji na Wietrzni
Jeżeli po wizycie na Kadzielni chcesz lepiej zrozumieć geologię Gór Świętokrzyskich, warto pojechać do Centrum Geoedukacji na Wietrzni. To dobre uzupełnienie wizyty, ponieważ Kadzielnia pozwala zobaczyć geologię niejako „w terenie”, natomiast Centrum Geoedukacji przedstawia ją w szerszym kontekście.
Czy warto odwiedzić Podziemną Trasę Turystyczną na Kadzielni?
Tak, szczególnie jeśli podczas pobytu w Kielcach szukasz atrakcji łączącej przyrodę, geologię i historię miasta. Zwiedzanie jest krótkie, ale pozwala zobaczyć fragment rzeczywistego systemu jaskiniowego, który powstał w wapieniach górnego dewonu.
Największą zaletą Kadzielni jest właśnie jej położenie. Nie trzeba organizować wyprawy poza miasto, aby znaleźć się w świecie jaskiń. W ciągu jednego spaceru można zobaczyć dawne wyrobisko, wapienne ściany, Skałkę Geologów, amfiteatr oraz zejść pod ziemię.
Sama trasa nie jest długa, ale jej znaczenie wykracza poza długość przejścia. Jaskinie są częścią większego systemu o długości około 392 m, a ich rozwój jest związany z budową geologiczną wapieni i przebiegiem szczelin oraz uskoku w obrębie dawnego kamieniołomu.
Przed wizytą trzeba pamiętać o trzech rzeczach: zarezerwować termin z wyprzedzeniem, zabrać cieplejszą odzież i założyć pełne, wygodne buty. Warto też sprawdzić aktualny cennik oraz godziny wejść, ponieważ te informacje mogą zmieniać się między sezonami.
Kadzielnia jest przy tym jednym z tych miejsc, w których historia geologiczna nie znajduje się za szybą muzealnej gabloty. Wapień, po którym patrzymy, powstał w morzu setki milionów lat temu, a pod jego powierzchnią zachował się system jaskiń, który dzisiaj można poznawać podczas prowadzonego zwiedzania.
To niewielka atrakcja pod względem czasu potrzebnego na jej przejście, ale bardzo dobrze wpisuje się w plan zwiedzania Kielc. Jeśli masz kilka godzin, warto połączyć podziemną trasę ze spacerem po całej Kadzielni i pozostałymi atrakcjami geologicznymi miasta.
Autor zdjęcia głównego: ceresina via wikipedia CC BY-SA 3.0
Może Cię także zainteresować:
- Jaskinia Mroźna – zwiedzanie, atrakcje, bilety
- Jaskinia Wielka Śnieżna – niezbędne informacje o najgłębszej jaskini Tatr
- Jaskinia Raptawicka. Szlak i czas zwiedzania
- Demianowska Jaskinia Wolności – skarb Słowacji. Ile kosztuje bilet?
- Jaskinia Piekło – atrakcja geologiczna Gór Świętokrzyskich
